110 nhà máy nhiệt điện, sắt thép, xi măng được thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính năm 2026

Việt Nam đang bước vào giai đoạn then chốt trong nỗ lực giảm nhẹ biến đổi khí hậu thông qua việc chính thức triển khai cơ chế kiểm soát phát thải. Việc phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính không chỉ là một yêu cầu kỹ thuật mà còn là cam kết mạnh mẽ của quốc gia trong việc chuyển đổi sang nền kinh tế xanh. Với sự tham gia thí điểm của 110 cơ sở sản xuất trọng điểm, đây là bước chạy đà quan trọng để hoàn thiện khung pháp lý và kỹ thuật trước khi áp dụng bắt buộc trên toàn quốc.

Bước tiến mới từ Quyết định số 263/QĐ-TTg

Vào ngày 9/2/2026, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã thay mặt Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định số 263/QĐ-TTg, đánh dấu một cột mốc pháp lý quan trọng. Theo đó, tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm cho giai đoạn hai năm tới đã được xác lập một cách cụ thể. Trong năm 2025, tổng mức hạn ngạch được duyệt là 243.082.392 tấn CO2tđ, và con số này sẽ tăng lên mức 268.391.454 tấn CO2 vào năm 2026. Việc xác định các con số này dựa trên sự tính toán kỹ lưỡng về nhu cầu sản xuất và mục tiêu giảm phát thải chung của quốc gia.

Đối tượng chịu tác động trực tiếp trong đợt thí điểm này bao gồm 110 đơn vị thuộc các ngành công nghiệp nặng có mức phát thải cao. Cụ thể, danh sách phân bổ tập trung vào 34 nhà máy nhiệt điện, 25 cơ sở sản xuất sắt thép và 51 cơ sở sản xuất xi măng. Đây là những “đầu tàu” kinh tế nhưng cũng đồng thời là những nguồn phát thải lớn, do đó việc quản lý hạn ngạch tại đây sẽ tạo ra tiền đề kinh nghiệm quý báu cho các lĩnh vực khác.

Cơ chế thực thi và sự phối hợp giữa các bộ ngành

Để đảm bảo tính hiệu quả, Chính phủ đã giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường đóng vai trò chủ trì, phối hợp chặt chẽ cùng Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng. Nhiệm vụ trọng tâm là thực hiện việc phân bổ chi tiết hạn ngạch cho từng cơ sở dựa trên tổng mức đã phê duyệt, đồng thời hướng dẫn các doanh nghiệp triển khai thực hiện đúng quy định. Quá trình thí điểm này cũng là dịp để các cơ quan chức năng tổ chức đánh giá, tổng kết nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về kiểm kê và quản lý khí nhà kính trong tương lai.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng có trách nhiệm giám sát, đánh giá quá trình thực hiện hạn ngạch của các doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý của mình. Sự phối hợp đa ngành này đảm bảo rằng việc kiểm soát phát thải không gây trở ngại cho hoạt động sản xuất kinh doanh mà trái lại, thúc đẩy doanh nghiệp cải tiến công nghệ. Đây là minh chứng cho việc thực hiện nghiêm túc các quy định pháp lý, tránh tình trạng làm việc theo hình thức.

Tiêu chuẩn khoa học và tính minh bạch trong quản lý

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã nhấn mạnh rằng, dù đây là lần đầu tiên Việt Nam thực hiện phân bổ hạn ngạch, nhưng quy trình phải đảm bảo tính khoa học, khách quan và công bằng tuyệt đối. Các phương pháp đo đạc, kiểm đếm và thống kê phải dựa trên cơ sở khoa học chắc chắn, phù hợp với các chuẩn mực quốc tế để số liệu của Việt Nam được thế giới công nhận. Điều này gắn liền với trách nhiệm thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) mà Việt Nam đã cam kết với cộng đồng quốc tế.

Các doanh nghiệp tham gia không chỉ thụ động nhận hạn ngạch mà phải chủ động tự tính toán, thuê chuyên gia đánh giá và phối hợp với các đơn vị độc lập để chứng nhận số liệu báo cáo. Quá trình này đòi hỏi sự đầu tư về cả năng lực kỹ thuật lẫn tài chính của cơ sở. Việc xác định hạn ngạch được căn cứ trên nhiều yếu tố như mức phát thải trên đơn vị sản phẩm, mục tiêu tăng trưởng của ngành, tiềm năng giảm phát thải và năng lực công nghệ thực tế của từng nhà máy.

Lộ trình hướng tới thị trường Carbon chính thức

Lộ trình thực hiện việc quản lý phát thải đã được Chính phủ vạch ra rất rõ ràng. Từ nay đến hết năm 2027, toàn bộ hệ thống sẽ tập trung vào giai đoạn thí điểm để hoàn thiện đồng bộ các cơ chế, chính sách và kỹ thuật. Đây là khoảng thời gian để các doanh nghiệp làm quen với việc trao đổi hạn ngạch và tín chỉ carbon trên sàn giao dịch theo quy định của Nghị định 119/2025/NĐ-CP. Việc cho phép trao đổi này tạo ra động lực kinh tế, giúp những đơn vị làm tốt công tác giảm phát thải có thêm nguồn thu từ việc bán hạn ngạch dư thừa.

Bắt đầu từ năm 2028, việc quản lý hạn ngạch phát thải khí nhà kính sẽ chính thức trở thành yêu cầu bắt buộc trên phạm vi toàn quốc đối với tất cả các lĩnh vực và đối tượng phát thải. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục rà soát, tổng hợp để trình Thủ tướng phê duyệt hạn ngạch cho các giai đoạn tiếp theo như 2027-2028 và 2029-2030. Sự chuẩn bị bài bản từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tự tin hội nhập và đáp ứng các hàng rào kỹ thuật về môi trường của thị trường toàn cầu.

Việc triển khai thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính giai đoạn 2025-2026 là nền móng vững chắc cho một kỷ nguyên sản xuất bền vững tại Việt Nam. Thông qua sự giám sát chặt chẽ và lộ trình minh bạch, các doanh nghiệp không chỉ góp phần bảo vệ tầng ô-dôn mà còn nâng cao vị thế cạnh tranh bằng công nghệ xanh. Hành trình này đòi hỏi sự nỗ lực đồng bộ từ chính sách đến thực thi, hướng tới mục tiêu cuối cùng là sự phát triển hài hòa giữa kinh tế và môi trường.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang có nhu cầu thực hiện kiểm kê khí nhà kính, vui lòng liên hệ với Intercert qua số Hotline: 0969.555.610 hoặc Email: sales@intercertvietnam.com để được hỗ trợ.